Tục ăn trứng gà luộc trong lễ đón tiếng sấm của người Ơ Đu

21/05/2026, 10:56

Giữa nhịp sống hiện đại nơi miền Tây Nghệ An, cộng đồng dân tộc Ơ Đu vẫn lưu giữ nhiều phong tục, tín ngưỡng độc đáo mang đậm dấu ấn văn hóa bản địa. Trong đó, tục ăn trứng gà luộc trong lễ đón tiếng sấm đầu năm được xem là một nét sinh hoạt tâm linh đặc sắc, gắn với tín ngưỡng cầu mùa và khát vọng về cuộc sống no đủ, bình yên.

Nghi lễ cầu mùa gắn với tiếng sấm đầu năm

Trong quan niệm của người Ơ Đu, tiếng sấm đầu tiên vang lên sau mùa khô là tín hiệu đất trời thức giấc, mở đầu cho một chu kỳ mới của tự nhiên. Đây cũng là thời điểm cộng đồng tổ chức lễ đón tiếng sấm đầu năm, hay còn gọi là Lễ Chăm Phtrong, nhằm tạ ơn thần linh, cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi và bản làng yên vui.

Sau đêm nghe tiếng sấm, từ sáng sớm, người dân trong bản cùng mang các vật dụng sinh hoạt ra suối Nậm Ngân để thực hiện nghi thức “rửa xui”. Trong các vật dụng được mang theo, những quả trứng gà luộc là lễ vật không thể thiếu. Người lớn, trẻ nhỏ đều cầm trứng nhúng xuống dòng nước suối thiêng rồi nhẹ nhàng rửa sạch lớp vỏ, với niềm tin cầu mong sự sinh sôi, may mắn và bình an cho năm mới.

Theo già làng Lo Thanh Bình, nghi thức rửa trứng gà luộc mang ý nghĩa cầu mong mùa màng bội thu, vật nuôi sinh sôi và cuộc sống của dân bản luôn đủ đầy. Sau nghi thức, những quả trứng được trao tặng cho trẻ em và người lớn tuổi như lời chúc sức khỏe, sự minh mẫn và may mắn trong năm mới.

Trứng gà luộc – biểu tượng của sự sinh sôi và khởi đầu

Không đơn thuần là món ăn trong ngày lễ, trứng gà luộc mang nhiều tầng ý nghĩa biểu tượng trong đời sống tâm linh của người Ơ Đu. Theo thầy mo Lo Văn Cường, quả trứng tượng trưng cho mầm sống, sự tròn đầy và khởi đầu mới. Việc ăn trứng trong lễ đón tiếng sấm thể hiện ước vọng cây lúa đơm bông, vật nuôi phát triển và con người khỏe mạnh, sinh sôi.

Người Ơ Đu chỉ sử dụng trứng gà luộc thay vì chế biến thành món khác bởi đây là cách giữ nguyên hình dáng tự nhiên của quả trứng — biểu tượng của sự sống nguyên vẹn và viên mãn. Màu trắng của vỏ trứng cùng hình dáng tròn đầy cũng gửi gắm quan niệm về sự đủ đầy, may mắn và hài hòa với thiên nhiên.

Trong các nghi lễ cúng thần Sấm, cúng bản và cúng tổ tiên của người Ơ Đu, trứng gà luộc còn xuất hiện trên mâm lễ như một vật phẩm linh thiêng, thể hiện lòng biết ơn với đất trời và tổ tiên. Sau nghi lễ, quả trứng sẽ được bóc chia cho trẻ nhỏ như lời chúc về sức khỏe, trí tuệ và tương lai tốt đẹp.

Gìn giữ di sản văn hóa trong đời sống hôm nay

Hiện nay, cộng đồng người Ơ Đu sinh sống tập trung tại bản Văng Môn, xã Nga My, tỉnh Nghệ An. Dù chịu nhiều tác động của đời sống hiện đại và quá trình cộng cư với các dân tộc khác, đồng bào vẫn nỗ lực gìn giữ các nghi lễ truyền thống như một phần bản sắc văn hóa dân tộc.

Năm 2025, Lễ đón tiếng sấm đầu năm của người Ơ Đu đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây không chỉ là sự ghi nhận giá trị văn hóa độc đáo của một trong những dân tộc ít người nhất Việt Nam, mà còn góp phần bảo tồn những tri thức dân gian, tín ngưỡng nông nghiệp và đời sống tinh thần giàu bản sắc của cộng đồng nơi miền sơn cước.

Giữa dòng chảy hiện đại, tục ăn trứng gà luộc trong lễ đón tiếng sấm vẫn được người Ơ Đu gìn giữ như một cách kết nối con người với thiên nhiên, với cội nguồn và với khát vọng về sự sinh sôi, bình an của cộng đồng dân bản.

Thu Hương tổng hợp