Người Dao Lô Gang gìn giữ trang phục truyền thống từ nếp nhà đến bản làng

02/07/2026, 14:20

Người Dao Lô Gang ở Ba Chẽ (Quảng Ninh) gìn giữ trang phục truyền thống bằng cách truyền nghề thêu từ mẹ sang con, duy trì mặc trang phục trong lễ hội và đời sống, góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc.

Giữa nhịp sống hiện đại, đồng bào Dao Lô Gang ở huyện Ba Chẽ (Quảng Ninh) vẫn bền bỉ gìn giữ những bộ trang phục truyền thống như một phần bản sắc dân tộc. Từ những đường kim mũi chỉ được truyền dạy trong gia đình đến việc mặc trang phục trong lễ hội, ngày hội và đời sống thường nhật, mỗi bộ trang phục đều lưu giữ tri thức bản địa và niềm tự hào của cộng đồng.

Trang phục mang đậm dấu ấn của người Dao Lô Gang

Trang phục Dao Lô Gang nổi bật với gam đỏ cam và vàng trên nền vải chàm, kết hợp các họa tiết thêu tay mô phỏng hoa lá, cây thông, hoa hồi tám cánh, hình trái tim và hình tượng Bàn Hồ – thủy tổ của người Dao. Mỗi màu sắc đều mang ý nghĩa riêng: màu đỏ tượng trưng cho may mắn, sức sống; màu vàng gắn với mùa màng no đủ.

Đặc biệt, toàn bộ hoa văn đều được thêu thủ công với mật độ dày, tạo nên nét riêng dễ nhận biết của nhóm Dao Lô Gang.

Nghề thêu được truyền từ mẹ sang con

Đối với phụ nữ Dao Lô Gang, biết thêu trang phục truyền thống là kỹ năng quan trọng trước khi lập gia đình. Từ khoảng 12 tuổi, các bé gái đã được mẹ và bà hướng dẫn từng mũi thêu, cách phối màu và ghi nhớ hoa văn bằng trí nhớ thay vì theo mẫu có sẵn.

Những đường kim không chỉ tạo nên trang phục mà còn là cách lưu giữ tri thức, ký ức và bản sắc văn hóa qua nhiều thế hệ.

Giữ trang phục trong đời sống thường ngày

Không chỉ mặc trong lễ cưới hay lễ cấp sắc, người Dao Lô Gang còn sử dụng trang phục truyền thống trong nhiều dịp như Tết, ngày hội, hoạt động văn hóa cộng đồng và các sự kiện của địa phương.

Để khuyến khích thế hệ trẻ gìn giữ bản sắc, nhiều thôn bản quy định người dân mặc trang phục dân tộc trong Ngày hội Đại đoàn kết, lễ hội truyền thống và các chương trình văn hóa. Đồng thời, huyện Ba Chẽ mở các lớp truyền dạy thêu thổ cẩm, trình diễn trang phục và vận động học sinh mặc trang phục dân tộc trong một số hoạt động của trường học.

Bảo tồn bản sắc từ cộng đồng

Theo các nghệ nhân và cán bộ địa phương, thách thức lớn hiện nay là lớp trẻ có ít thời gian học thêu do đi học, đi làm xa. Vì vậy, việc duy trì truyền dạy trong gia đình kết hợp với các mô hình bảo tồn của địa phương được xem là giải pháp quan trọng để gìn giữ nghề thêu và trang phục truyền thống.

Những nỗ lực ấy góp phần để trang phục Dao Lô Gang không chỉ hiện diện trong lễ hội mà tiếp tục đồng hành cùng đời sống cộng đồng.

Gìn giữ bản sắc qua từng đường kim mũi chỉ

Đối với người Dao Lô Gang, mỗi bộ trang phục không chỉ để mặc mà còn là "căn cước văn hóa", phản ánh lịch sử, tín ngưỡng và đời sống của cộng đồng. Việc trao truyền nghề thêu, khuyến khích mặc trang phục truyền thống và gìn giữ các họa tiết cổ chính là cách để bản sắc dân tộc tiếp tục được lưu truyền trong dòng chảy hiện đại.

Thanh Tùng tổng hợp