Theo tiếng Then về Bình Liêu: Lan tỏa giá trị văn hóa dân tộc
Chương trình "Theo tiếng Then về Bình Liêu" đưa khán giả khám phá không gian văn hóa người Tày qua hát Then, đàn tính và những câu chuyện gìn giữ di sản tại vùng biên giới Quảng Ninh
Chỉ trong 45 phút giao lưu, trò chuyện và trình diễn nghệ thuật, chương trình "Theo tiếng Then về Bình Liêu" đã đưa khán giả bước vào không gian văn hóa đặc sắc của vùng biên giới Đông Bắc. Qua những làn điệu Then mượt mà, tiếng đàn tính sâu lắng cùng câu chuyện của các nghệ nhân, bức tranh văn hóa Bình Liêu hiện lên sinh động, góp phần lan tỏa những giá trị truyền thống của cộng đồng người Tày đến đông đảo công chúng.
Theo tiếng Then khám phá miền văn hóa Bình Liêu
Bình Liêu được biết đến là vùng đất giàu bản sắc văn hóa của tỉnh Quảng Ninh, nơi hơn 96% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, chủ yếu là người Tày, Dao và Sán Chỉ. Trong kho tàng văn hóa địa phương, hát Then và đàn tính được xem là những di sản tiêu biểu gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của cộng đồng người Tày.
Thông qua chương trình "Theo tiếng Then về Bình Liêu", khán giả không chỉ được thưởng thức các tiết mục nghệ thuật mà còn được lắng nghe những câu chuyện về lịch sử, đời sống và hành trình gìn giữ di sản của đồng bào nơi đây. Những câu chuyện được kể bằng tiếng hát, tiếng đàn đã giúp văn hóa Bình Liêu trở nên gần gũi và dễ cảm nhận hơn đối với công chúng.
Hát Then – linh hồn văn hóa người Tày
Đối với người Tày, Then không đơn thuần là một loại hình nghệ thuật trình diễn mà còn là một phần đời sống tâm linh và văn hóa cộng đồng. Qua các làn điệu Then, người dân gửi gắm ước vọng về cuộc sống bình yên, mùa màng bội thu, sức khỏe và hạnh phúc.
Năm 2019, thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Riêng Then Tày Bình Liêu từ lâu đã trở thành niềm tự hào của người dân địa phương và là một trong những giá trị văn hóa đặc sắc của vùng Đông Bắc.
Trải qua nhiều thế hệ, những câu hát Then vẫn được truyền dạy trong gia đình, cộng đồng và các câu lạc bộ văn hóa dân gian. Chính điều đó đã giúp loại hình nghệ thuật này tiếp tục duy trì sức sống trong đời sống hiện đại.
Tiếng đàn tính ngân vang giữa núi rừng
Gắn liền với hát Then là cây đàn tính – nhạc cụ truyền thống mang âm sắc đặc trưng của người Tày. Được chế tác từ quả bầu khô và gỗ rừng, đàn tính không chỉ là nhạc cụ biểu diễn mà còn là biểu tượng văn hóa của cộng đồng.
Tại Bình Liêu, những nghệ nhân cao tuổi vẫn ngày ngày chế tác đàn tính và truyền dạy kỹ năng biểu diễn cho thế hệ trẻ. Dù số người còn giữ được nghề làm đàn theo phương pháp truyền thống không nhiều, nhưng niềm đam mê với tiếng đàn vẫn đang được tiếp nối qua nhiều lớp học cộng đồng.
Âm thanh đàn tính hòa quyện cùng lời Then tạo nên không gian nghệ thuật vừa mộc mạc vừa sâu lắng, phản ánh tâm hồn và tình yêu quê hương của người Tày nơi miền biên viễn.
Những người giữ lửa di sản
Một trong những điểm nhấn của chương trình là sự xuất hiện của các nghệ nhân đang trực tiếp gìn giữ và truyền dạy Then tại Bình Liêu. Họ không chỉ là người biểu diễn mà còn là những "kho tàng sống" lưu giữ tri thức văn hóa dân gian của cộng đồng.
Tại các thôn bản, nhiều lớp học hát Then, đàn tính được tổ chức thường xuyên. Từ trẻ em đến thanh niên đều có cơ hội tiếp cận với di sản thông qua sự hướng dẫn tận tình của các nghệ nhân. Đây được xem là cách bảo tồn hiệu quả nhất, giúp di sản tiếp tục sống trong cộng đồng thay vì chỉ tồn tại trong các tư liệu nghiên cứu.
Đưa di sản đến gần hơn với công chúng
Điểm đặc biệt của chương trình "Theo tiếng Then về Bình Liêu" là cách kể chuyện bằng nghệ thuật. Những làn điệu Then được lồng ghép với các câu chuyện về con người, phong tục và cuộc sống vùng cao, giúp khán giả hiểu sâu hơn về giá trị của di sản.
Không chỉ dừng lại ở hoạt động biểu diễn, Bình Liêu còn đưa Then trở thành một sản phẩm văn hóa – du lịch đặc sắc. Nhiều lễ hội, ngày hội di sản và chương trình trải nghiệm được tổ chức nhằm quảng bá hình ảnh địa phương, đồng thời tạo cơ hội để du khách tiếp cận gần hơn với văn hóa bản địa.
Nhờ sự kết hợp giữa bảo tồn và phát triển du lịch, những giá trị văn hóa truyền thống đang có thêm cơ hội lan tỏa rộng rãi trong đời sống hiện đại.
Lan tỏa bản sắc dân tộc từ tiếng Then
Giữa nhịp sống hiện đại, tiếng Then vẫn vang lên như sợi dây kết nối quá khứ với hiện tại. Từ những nghệ nhân miệt mài truyền dạy đến các chương trình nghệ thuật sáng tạo, di sản Then đang được tiếp cận bằng nhiều hình thức mới nhưng vẫn giữ được cốt lõi văn hóa vốn có.
Chương trình "Theo tiếng Then về Bình Liêu" không chỉ là một buổi giao lưu nghệ thuật mà còn là hành trình khám phá bản sắc dân tộc qua âm nhạc dân gian. Qua từng câu hát, tiếng đàn, những giá trị văn hóa của người Tày tiếp tục được gìn giữ, trao truyền và lan tỏa tới cộng đồng hôm nay và mai sau.
Thu Hương tổng hợp
Video được xem nhiều nhất
