Yên Tử phát huy giá trị Di sản thế giới, hướng tới điểm đến du lịch bốn mùa

24/06/2026, 10:31

Yên Tử phát huy giá trị Di sản Văn hóa Thế giới UNESCO bằng chiến lược phát triển du lịch bốn mùa, kết hợp bảo tồn văn hóa Trúc Lâm, du lịch sinh thái và trải nghiệm cộng đồng theo hướng bền vững.

Sau khi được UNESCO ghi danh là Di sản Văn hóa Thế giới, Yên Tử đang bước vào một giai đoạn phát triển mới. Không chỉ là trung tâm Phật giáo Trúc Lâm của Việt Nam, vùng di sản này còn được định hướng trở thành điểm đến văn hóa, tâm linh, sinh thái và trải nghiệm bốn mùa, góp phần lan tỏa những giá trị lịch sử, văn hóa và tinh thần của dân tộc đến với du khách trong nước và quốc tế.

Từ vùng đất thiêng đến Di sản Văn hóa Thế giới

Yên Tử từ lâu được biết đến là cái nôi của Thiền phái Trúc Lâm do Phật hoàng Trần Nhân Tông sáng lập vào thế kỷ XIII. Không gian di sản trải dài từ Quảng Ninh đến Bắc Giang và Hải Dương, gắn với hệ thống chùa, am, tháp cổ cùng những giá trị lịch sử đặc biệt của triều Trần.

Việc UNESCO ghi danh Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc là Di sản Văn hóa Thế giới không chỉ khẳng định giá trị nổi bật toàn cầu của di sản mà còn mở ra cơ hội lớn để bảo tồn, quảng bá và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Hướng tới mô hình du lịch bốn mùa

Trong nhiều năm, Yên Tử thường gắn với mùa lễ hội đầu xuân và hoạt động hành hương tâm linh. Tuy nhiên, sau khi được UNESCO vinh danh, địa phương đang từng bước xây dựng chiến lược phát triển du lịch bốn mùa nhằm khắc phục tính mùa vụ và kéo dài thời gian lưu trú của du khách.

Theo định hướng mới, bên cạnh du lịch văn hóa tâm linh truyền thống, Yên Tử sẽ phát triển thêm các sản phẩm du lịch thể thao, nghỉ dưỡng sinh thái, du lịch cộng đồng và trải nghiệm thiên nhiên. Các hoạt động leo núi, marathon, khám phá rừng Yên Tử hay trải nghiệm văn hóa bản địa đang được đầu tư để tạo thêm sức hút cho điểm đến.

Đa dạng hóa trải nghiệm di sản

Nhằm làm mới sản phẩm du lịch, nhiều chương trình như “Yên Tử chào hè”, giải leo núi “Chinh phục đỉnh Phù Vân”, Ultra Trail Yên Tử và Yên Tử Heritage Marathon được tổ chức, kết hợp giữa khám phá di sản và trải nghiệm vận động ngoài trời. Đây được xem là hướng đi giúp di sản tiếp cận nhiều nhóm du khách khác nhau, đặc biệt là giới trẻ.

Không gian du lịch cũng được mở rộng ra các khu vực giàu tiềm năng như hồ Yên Trung, Khe Song – Thác Bạc và các bản làng người Dao Thanh Y. Du khách có cơ hội trải nghiệm văn hóa bản địa, thưởng thức ẩm thực truyền thống, tham gia các trò chơi dân gian và tìm hiểu đời sống cộng đồng vùng núi Đông Bắc.

Lan tỏa giá trị văn hóa Trúc Lâm

Điều làm nên sự khác biệt của Yên Tử không chỉ nằm ở cảnh quan thiên nhiên mà còn ở hệ giá trị văn hóa và tư tưởng Trúc Lâm. Đây là dòng thiền mang đậm bản sắc Việt Nam, đề cao tinh thần nhập thế, hòa hợp giữa đạo và đời, giữa con người với thiên nhiên.

Thông qua các hoạt động văn hóa, lễ hội, nghiên cứu và giáo dục di sản, những giá trị tinh thần của Trúc Lâm tiếp tục được lan tỏa tới cộng đồng. Yên Tử vì thế không chỉ là nơi hành hương mà còn là không gian học tập, chiêm nghiệm và tìm hiểu lịch sử dân tộc.

Bảo tồn di sản gắn với phát triển bền vững

Các chuyên gia đều cho rằng việc phát triển Yên Tử phải đặt bảo tồn lên hàng đầu. Giá trị cốt lõi của di sản nằm ở cảnh quan tự nhiên, hệ thống kiến trúc cổ và không gian văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế kỷ. Vì vậy, mọi hoạt động khai thác du lịch đều cần tuân thủ các khuyến nghị của UNESCO và hướng đến phát triển bền vững.

Địa phương cũng đang đẩy mạnh chuyển đổi số, hoàn thiện hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ và xây dựng hình ảnh điểm đến thân thiện, văn minh. Mục tiêu không chỉ là thu hút khách du lịch mà còn bảo đảm sự hài hòa giữa bảo tồn di sản, phát triển kinh tế và nâng cao đời sống cộng đồng.

Yên Tử trên hành trình trở thành đô thị di sản

Xa hơn mục tiêu du lịch bốn mùa, Quảng Ninh đang định hướng xây dựng Yên Tử trở thành một đô thị di sản độc bản của Việt Nam và khu vực. Nơi đây được kỳ vọng sẽ trở thành trung tâm văn hóa, lịch sử, tâm linh và sáng tạo, nơi di sản không chỉ được bảo tồn mà còn tiếp tục sống trong đời sống đương đại.

Từ không gian lễ hội mùa xuân, những cung đường khám phá mùa hè, cảnh sắc mùa thu đến các sự kiện thể thao cuối năm, Yên Tử đang từng bước khẳng định vị thế của một điểm đến di sản bốn mùa hấp dẫn. Đó cũng là hành trình đưa các giá trị văn hóa Việt Nam lan tỏa rộng hơn trên bản đồ du lịch và di sản thế giới.

Nhã Thy tổng hợp