Sắp khai quật tàu cổ Hội An sau gần 3 năm dưới cát

30/07/2026, 11:33

Con tàu cổ phát lộ tại bờ biển Hội An sau gần ba năm dưới cát sắp được khai quật khẩn cấp, mở ra cơ hội nghiên cứu lịch sử hàng hải và bảo tồn di sản khảo cổ dưới nước.

Sau gần ba năm liên tục bị cát bồi lấp rồi lại lộ thiên theo từng mùa sóng, con tàu cổ xuất hiện tại bờ biển Hội An (Đà Nẵng) sắp được khai quật khẩn cấp. Quyết định của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch mở ra cơ hội giải mã một tư liệu khảo cổ quý hiếm, góp phần làm sáng tỏ lịch sử giao thương trên tuyến hàng hải quốc tế từng đi qua thương cảng Hội An.

Con tàu gỗ được người dân phát hiện lần đầu vào cuối năm 2023 tại khu vực bãi biển Hội An Tây. Qua nhiều đợt sóng lớn và xói lở, phần thân tàu dần lộ rõ với hệ thống khung gỗ còn tương đối nguyên vẹn, thu hút sự quan tâm của giới khảo cổ và người dân.

Theo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, vị trí phát hiện tàu nằm trong khu vực bãi biển công cộng, đồng thời trùng với phạm vi triển khai dự án kè chống xói lở. Nếu không được khai quật kịp thời, di vật có nguy cơ tiếp tục bị tác động bởi thiên tai và quá trình thi công công trình ven biển.

Trên cơ sở đề xuất của địa phương, Bộ đã thống nhất chủ trương thực hiện khai quật khảo cổ khẩn cấp, đồng thời yêu cầu xây dựng phương án di chuyển và bảo quản con tàu sau khi đưa lên khỏi lớp cát nhằm bảo đảm hiện vật không bị hư hại.

Đây được xem là dự án khảo cổ có tính chất đặc biệt phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp của nhiều đơn vị chuyên môn từ khảo sát, khai quật đến bảo quản và nghiên cứu khoa học.

Kết quả khảo sát ban đầu cho thấy con tàu có kích thước lớn, mang nhiều đặc điểm của tàu thuyền truyền thống Đông Nam Á. Các chuyên gia nhận định di vật nhiều khả năng có niên đại từ thế kỷ XIV đến XVI – giai đoạn Hội An phát triển mạnh trong mạng lưới giao thương quốc tế.

Nếu được xác định chính xác niên đại và nguồn gốc, con tàu sẽ bổ sung những tư liệu quan trọng về kỹ thuật đóng tàu, tuyến hàng hải và hoạt động buôn bán trên biển của khu vực miền Trung trong quá khứ.

Bên cạnh việc khai quật, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng yêu cầu địa phương tiếp tục bảo vệ hiện trường, ngăn chặn các hành vi xâm hại và tăng cường tuyên truyền để người dân cùng tham gia gìn giữ di sản.

Các chuyên gia cho rằng thách thức lớn nhất không chỉ là đưa con tàu lên khỏi lớp cát mà còn là quá trình bảo quản sau khai quật. Gỗ ngâm trong nước biển hàng trăm năm rất dễ xuống cấp nếu không được xử lý bằng quy trình bảo tồn chuyên biệt.

Việc khai quật con tàu cổ Hội An không chỉ nhằm cứu một hiện vật đang đứng trước nguy cơ hư hại mà còn mở ra cơ hội nghiên cứu về lịch sử hàng hải và thương mại biển của Việt Nam. Mỗi kết cấu thân tàu, mỗi mảnh gỗ hay hiện vật được phát hiện đều có thể trở thành những tư liệu quý, góp phần hoàn thiện bức tranh về một thương cảng từng giữ vai trò quan trọng trên Con đường Tơ lụa trên biển.

Thanh Mai tổng hợp