Nâng tầm giá trị di sản qua không gian triển lãm âm thanh độc đáo

10/06/2026, 16:19

Nhà triển lãm Âm thanh tại Công viên Địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông ứng dụng công nghệ tương tác hiện đại để giới thiệu văn hóa Tây Nguyên, góp phần nâng tầm giá trị di sản và thu hút du khách

Giữa không gian của Công viên Địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông, Nhà triển lãm Âm thanh đang trở thành điểm đến đặc biệt khi kết hợp công nghệ tương tác hiện đại với những giá trị văn hóa truyền thống của Tây Nguyên. Tại đây, du khách không chỉ được quan sát hiện vật mà còn trực tiếp trải nghiệm, lắng nghe và cảm nhận di sản bằng nhiều giác quan, mở ra cách tiếp cận mới trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa.

Khi di sản được kể bằng âm thanh

Được xây dựng từ năm 2019, Nhà triển lãm Âm thanh có diện tích khoảng 200m² với 8 không gian trưng bày và 7 chủ đề chính gồm đá, gió, nước, gỗ, lửa, ánh sáng và con người. Khác với những mô hình bảo tàng truyền thống, nơi đây sử dụng nghệ thuật tương tác để biến người xem thành một phần của trải nghiệm.

Thông qua các tác phẩm do nhóm nghệ sĩ Scenocosme của Pháp thiết kế, du khách có thể trực tiếp tạo ra âm thanh, ánh sáng và chuyển động bằng những thao tác tương tác đơn giản. Mỗi không gian kể một câu chuyện khác nhau về thiên nhiên, con người và văn hóa bản địa, giúp hành trình khám phá di sản trở nên sinh động và hấp dẫn hơn.

Một trong những khu vực thu hút nhiều sự chú ý là không gian “Âm thanh của nước”, nơi dòng nước chảy qua hệ thống ống tre tạo nên những thanh âm độc đáo. Sự kết hợp giữa yếu tố tự nhiên và nghệ thuật mang đến cho người xem cảm giác như đang hòa mình vào nhịp sống của núi rừng Tây Nguyên.

Đánh thức giá trị văn hóa Tây Nguyên

Không chỉ giới thiệu thiên nhiên, Nhà triển lãm Âm thanh còn là nơi tái hiện nhiều giá trị văn hóa đặc sắc của các dân tộc Tây Nguyên. Những thanh âm cồng chiêng, tiếng sáo cùng nhiều loại nhạc cụ truyền thống của đồng bào M’nông, Ê Đê, Gia Rai được giới thiệu thông qua các hình thức trình bày hiện đại, giúp du khách dễ dàng tiếp cận và cảm nhận.

Đặc biệt, Bảo vật quốc gia Bộ đàn đá Đắk Sơn được trưng bày và giới thiệu bằng hệ thống cảm biến tương tác. Thay vì chỉ quan sát hiện vật phía sau tủ kính, người tham quan có thể trải nghiệm âm thanh mô phỏng của bộ đàn đá, từ đó hiểu hơn về giá trị lịch sử và nghệ thuật của loại nhạc cụ cổ độc đáo này.

Đối với nhiều người dân địa phương, những âm thanh ấy không đơn thuần là trải nghiệm công nghệ mà còn gợi lại ký ức văn hóa. Tiếng chiêng, tiếng kèn hay những giai điệu quen thuộc của núi rừng Tây Nguyên trở thành cầu nối giữa hiện tại với truyền thống, giữa thế hệ hôm nay với những giá trị được lưu truyền từ cha ông.

Không gian tương tác độc đáo của Đông Nam Á

Theo đánh giá của các đơn vị quản lý, Nhà triển lãm Âm thanh hiện là mô hình trưng bày âm thanh tương tác độc đáo, được xem là hiếm có tại Việt Nam và khu vực Đông Nam Á. Đây cũng là điểm đến thứ 31 trong tổng số 41 điểm tham quan thuộc Công viên Địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông.

Một trong những không gian đặc biệt nhất là khu vực “Âm thanh của chúng ta”. Tại đây, nhiều người cùng tham gia tương tác để tạo nên những bản hòa âm tập thể thông qua ánh sáng và âm thanh. Hoạt động này truyền tải thông điệp về sự kết nối cộng đồng, sự sẻ chia và trách nhiệm chung trong việc bảo vệ môi trường cũng như gìn giữ các giá trị văn hóa.

Nhờ cách tiếp cận mới mẻ, từ đầu năm 2026 đến nay, Nhà triển lãm Âm thanh đã đón khoảng 7.000 lượt khách tham quan và trải nghiệm. Con số này cho thấy sức hấp dẫn của mô hình kết hợp giữa bảo tồn di sản với công nghệ tương tác hiện đại.

Xu hướng mới trong phát huy giá trị di sản

Không chỉ riêng Đắk Nông, nhiều địa phương trên cả nước đang lựa chọn công nghệ như một phương tiện để kể lại câu chuyện di sản. Các mô hình triển lãm số, không gian tương tác, thực tế ảo hay nghệ thuật trình chiếu đang góp phần đưa di sản đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Các chuyên gia văn hóa cho rằng, trong bối cảnh công nghiệp văn hóa phát triển mạnh mẽ, di sản không nên chỉ tồn tại như những giá trị tĩnh mà cần được “đánh thức” bằng các hình thức sáng tạo phù hợp với thời đại. Khi công chúng được trực tiếp trải nghiệm, tương tác và cảm nhận, sự kết nối với di sản sẽ trở nên sâu sắc và bền vững hơn.

Nhà triển lãm Âm thanh tại Đắk Nông chính là một ví dụ sinh động cho hướng đi đó. Thông qua âm thanh, ánh sáng và công nghệ tương tác, những giá trị văn hóa của Tây Nguyên không còn nằm yên trong các hiện vật hay tư liệu, mà trở thành những trải nghiệm sống động, dễ tiếp cận và giàu cảm xúc đối với công chúng hôm nay.

Trung Nguyên tổng hợp