Giữ hồn di sản giữa nhịp sống hiện đại ở Phú Thọ

21/05/2026, 10:33

Trong dòng chảy phát triển hiện đại, tỉnh Phú Thọ đang từng bước gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống bằng cách đưa di sản trở thành một phần sống động của đời sống cộng đồng, giáo dục truyền thống và phát triển du lịch bền vững.

Di sản văn hóa trở thành nguồn lực phát triển

Theo thống kê của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ, địa phương hiện có gần 3.000 di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh, trong đó có hơn 1.100 di tích đã được xếp hạng, gồm 6 di tích quốc gia đặc biệt, 176 di tích cấp quốc gia và 980 di tích cấp tỉnh. Bên cạnh đó là hệ thống bảo vật, cổ vật quý giá đang được lưu giữ tại Bảo tàng Hùng Vương, Khu Di tích lịch sử Đền Hùng và nhiều không gian văn hóa truyền thống khác.

Những năm gần đây, công tác bảo tồn di sản tại Phú Thọ không còn dừng lại ở việc “giữ nguyên hiện trạng”, mà hướng đến việc làm sống lại các giá trị văn hóa trong đời sống đương đại. Nhiều chính sách, đề án quan trọng đã được triển khai như bảo tồn Hát Xoan Phú Thọ, phát huy văn hóa dân tộc Mường gắn với nền văn hóa Hòa Bình hay hỗ trợ tu bổ, chống xuống cấp các di tích lịch sử - văn hóa trên địa bàn.

Giai đoạn 2021 - 2025, tỉnh đã huy động hàng trăm tỷ đồng để tu bổ gần 250 lượt di tích và phục dựng hơn 40 di sản văn hóa phi vật thể. Đây được xem là nền tảng quan trọng để di sản không chỉ được bảo tồn, mà còn tiếp tục hiện diện trong đời sống cộng đồng hôm nay.

Đưa di sản vào đời sống và giáo dục truyền thống

Theo bà Trần Thị Minh Lợi, quan điểm bảo tồn di sản của địa phương đã có nhiều thay đổi. Di sản văn hóa vật thể và phi vật thể đang dần trở thành không gian sinh hoạt văn hóa chung, nơi kết nối các thế hệ, giáo dục truyền thống và tạo nguồn lực cho phát triển du lịch văn hóa.

Nhiều điểm di tích như đình Hùng Lô, đền Mẫu Âu Cơ, chùa Tiên hay Khu Di tích lịch sử Đền Hùng hiện không chỉ là nơi tham quan, tín ngưỡng mà còn trở thành điểm đến trải nghiệm văn hóa, học tập lịch sử dành cho học sinh, sinh viên và du khách. Các hoạt động trình diễn Hát Xoan Phú Thọ, lễ hội truyền thống và trải nghiệm dân gian cũng đang được đưa vào khai thác phục vụ phát triển du lịch cộng đồng.

Nghệ nhân Nguyễn Thị Lịch cho biết, ngày càng có nhiều người trẻ quan tâm và tham gia thực hành Hát Xoan. Nếu trước đây việc truyền dạy chủ yếu diễn ra trong các phường Xoan thì nay nhiều trường học và địa phương đã đưa loại hình nghệ thuật này vào hoạt động trải nghiệm và giáo dục truyền thống.

Du lịch văn hóa khẳng định sức hút từ di sản Đất Tổ

Không chỉ góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, di sản còn đang trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội của vùng Đất Tổ. Dịp Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng và Tuần Văn hóa - Du lịch Đất Tổ năm 2026, Phú Thọ đã đón khoảng 6,5 triệu lượt khách, tăng 12% so với năm trước. Riêng trong hai ngày chính hội, hơn 1 triệu lượt đồng bào và du khách đã về dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng tại Khu Di tích lịch sử Đền Hùng.

Những con số này cho thấy sức hút ngày càng lớn của du lịch văn hóa, du lịch về nguồn và khẳng định giá trị bền vững của các di sản văn hóa trong đời sống hiện đại.

Trong thời gian tới, tỉnh Phú Thọ sẽ tiếp tục đẩy mạnh số hóa dữ liệu di sản, hoàn thiện quy hoạch bảo tồn gắn với phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời huy động nguồn lực xã hội hóa để phát huy hiệu quả các giá trị văn hóa truyền thống. Mục tiêu không chỉ là giữ gìn di sản cho hôm nay, mà còn trao truyền bản sắc văn hóa dân tộc cho các thế hệ mai sau.

Thu Hương tổng hợp