Bí ẩn tấm gỗ khắc hình rồng mẹ và năm rồng con ở đền thờ Vua Đinh

22/06/2026, 09:55

Bộ Phủ Việt tại đền thờ Vua Đinh ở Cố đô Hoa Lư gây ấn tượng với hình tượng rồng mẹ và năm rồng con được chạm khắc tinh xảo từ thế kỷ XVII, phản ánh giá trị nghệ thuật và biểu tượng văn hóa đặc sắc của người Việt.

Tại đền thờ Vua Đinh Tiên Hoàng trong quần thể Di tích Quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư (Ninh Bình), có một hiện vật bằng gỗ đặc biệt mang tên Phủ Việt. Tác phẩm nổi bật bởi hình tượng một rồng mẹ cùng năm rồng con quây quần thành “ổ rồng”, được các nghệ nhân thế kỷ XVII chạm khắc với kỹ thuật điêu luyện. Không chỉ là một kiệt tác mỹ thuật cổ, hiện vật còn ẩn chứa nhiều lớp ý nghĩa về lịch sử, quyền lực và khát vọng của người Việt xưa.

Kiệt tác gỗ độc đáo giữa lòng Cố đô Hoa Lư

Đền thờ Vua Đinh là một trong những công trình quan trọng của Cố đô Hoa Lư – kinh đô đầu tiên của nhà nước phong kiến tập quyền Việt Nam. Ngôi đền nổi tiếng với hệ thống kiến trúc và nghệ thuật điêu khắc đặc sắc được hình thành chủ yếu vào thế kỷ XVII.

Trong số các hiện vật quý đang được lưu giữ tại đây, bộ Phủ Việt gây ấn tượng đặc biệt bởi kích thước lớn và nghệ thuật tạo hình tinh xảo. Đây được xem là một trong những tác phẩm điêu khắc gỗ tiêu biểu phản ánh trình độ mỹ thuật đỉnh cao của nghệ nhân Việt Nam thời hậu Lê.

Hình tượng rồng mẹ và năm rồng con đầy bí ẩn

Điểm đặc sắc nhất của Phủ Việt nằm ở phần đầu hiện vật được tạo hình một con rồng lớn cùng năm rồng con quây quần tạo thành hình ảnh "ổ rồng". Thân rồng mẹ uốn lượn thành chín khúc, trong khi năm rồng con xoắn xuýt quanh thân mẹ, tạo nên bố cục sống động và giàu tính biểu tượng.

Các nhà nghiên cứu cho rằng hình tượng này không chỉ thể hiện quyền uy của vương quyền mà còn gợi nhắc quan niệm về sự sinh sôi, phát triển và đoàn kết của cộng đồng dân tộc. Trong văn hóa Việt Nam, rồng từ lâu được xem là linh vật tối cao gắn với nguồn gốc "Con Rồng Cháu Tiên" và khát vọng thịnh vượng của quốc gia.

Nghệ thuật điêu khắc đạt đến độ tinh xảo

Ngoài cụm rồng mẹ – rồng con, phần lưỡi của hiện vật được tạo hình như ngọn lửa lớn phun ra từ miệng rồng, mang dáng dấp của một lưỡi rìu chiến. Toàn bộ thân cán được tạo tiết diện bát giác với kích thước lớn, cho thấy sự công phu trong kỹ thuật chế tác.

Những đường chạm khắc mềm mại nhưng khỏe khoắn đã tạo nên hiệu ứng chuyển động mạnh mẽ. Các chi tiết đao lửa, vảy rồng, móng vuốt và thân rồng đều được xử lý tỉ mỉ, phản ánh tay nghề điêu luyện của nghệ nhân dân gian thế kỷ XVII.

Biểu tượng của sức mạnh và khát vọng hòa bình

Theo các nhà nghiên cứu, Phủ Việt vốn bắt nguồn từ hình tượng một loại binh khí cổ nhưng đã được cách điệu thành tác phẩm nghệ thuật mang giá trị biểu tượng cao. Hình ảnh "ổ rồng" thể hiện sức mạnh nội tại, sự gắn kết cộng đồng và tinh thần bảo vệ quốc gia.

Không chỉ mang dấu ấn quyền lực của triều đại Đinh, tác phẩm còn phản ánh tư duy thẩm mỹ và khát vọng hòa bình của người Việt. Việc biến một vật mang tính chiến trận thành tác phẩm nghệ thuật cho thấy sự chuyển hóa từ sức mạnh quân sự sang giá trị văn hóa và tinh thần.

Dấu ấn nghệ thuật rồng tại đền thờ Vua Đinh

Rồng là hình tượng xuất hiện dày đặc trong kiến trúc đền Vua Đinh. Từ nghi môn, sập đá, long sàng đến các mảng chạm khắc gỗ đều mang đề tài rồng ổ, rồng đàn với kỹ thuật chạm bong, chạm lộng đặc sắc. Đây là một trong những đặc trưng nổi bật của nghệ thuật trang trí Hoa Lư thế kỷ XVII.

Các học giả đánh giá nghệ thuật trang trí tại đền Vua Đinh là minh chứng cho khả năng tiếp biến văn hóa và sáng tạo của người Việt. Những hình tượng linh vật được bản địa hóa, mang đậm tư duy thẩm mỹ và tín ngưỡng dân gian của cư dân đồng bằng Bắc Bộ.

Di sản kể chuyện bằng những đường chạm khắc

Ngày nay, bộ Phủ Việt không chỉ là hiện vật quý của đền thờ Vua Đinh mà còn là tư liệu quan trọng giúp nghiên cứu lịch sử mỹ thuật Việt Nam. Mỗi đường nét chạm khắc trên hiện vật đều chứa đựng những thông điệp về quyền lực, tín ngưỡng và khát vọng của người xưa.

Trải qua hàng trăm năm, hình tượng rồng mẹ và năm rồng con vẫn giữ nguyên sức hấp dẫn đối với du khách và giới nghiên cứu. Đây là minh chứng sinh động cho tài năng của nghệ nhân Việt Nam và giá trị trường tồn của di sản văn hóa dân tộc.

Trung Nguyên tổng hợp